Manastir Žitomislić

    Zitomislici

    Manastir Žitomislić

    Manastir Žitomislić je posvećen Blagovještenju Presvete Bogorodice, iz XV je vijeka i obnovljen je 1563. godine od braće pravoslavnih Srba Miloradovića-Hrabrena, u selu Žitomisliću, timaru ove stare srpske poznate velmoške i zadužbinarske porodice.


    Rodonačelnik bratstva Miloradovića-Hrabrena, koje je živjelo u predjelima stolačkih Dubrava i Hrasna, vojvoda Stjepan Miloradović pominje se 1416. godine, a u turskim popisima defterima iz 1468. i 1477. god. pominju se sinovi: vojvoda Petar i braća mu Radoje i Vukić. Porodična nekropola Hrabrena nalazi se u Radimlji, a kompleks crkve sa grobovima i dvije kamene sudačke stolice na Ošanićima kod Stoca. Na stećku u Radimlji piše:"Sie leži dobri Radoe sin vojvode Stjepana na svojoj baštini na Batnogah si bilig postavi na me brat moi boevoda Petar."

    - Sredinom i krajem XVII vijeka neki od Miloradovića se sele u Rusiju, ali 1707.g. dolaze braća Mihajlo i Gavrilo da posjete svoju zadužbinu Žitomislić i donose darove Petra Velikog, a 1711.g. u vrijeme rusko-turskog rata, Mihajlo kao "srpski pukovnik" dolazi na Cetinje i na Vidovdan, sa vladikom Danilom II Petrovićem, objavljuje proglas o ustanku protiv Turaka. Godine 1760. u Austriji oficir Jeronim Miloradović-Hrebrenović od Dubrava postaje plemić, a zatim u Rusiji general ruske vojske. Godine 1883. potomak Hrabrena, ruski grof Grigorij posetio je Žitomislić, darivao ga, postavio ploču na južnom zidu priprate. Postoji manastirski pečat Žitomislića iz 1585. godine, s natpisom:"Se pečat stoe Blgovešč. Prestie Bci mn. Ž. 1585".

    - Godine 1602/03. ima zapis majstora Vukašina iz manastira Orahovice, uklesan na kapitelu južnog stuba Žitomislićke crkve. 5. maja 1609.g. dovršen živopis Žitomislićkog hrama po poruxbi igumana Save, trudom i troškom jeromonaha Maksima, možda iz porodice Hrabrena. Manastirska crkva je ubrzo opremljena krstionicom, prestonim ikonama i bogatim ikonostasom u pozlaćenom duborezu. Inače, Žitomislićki hram je imao u pozadini zidani ikonostas, kao još neke crkve iz XV i XVI vijeka. Za igumana Save (1609-1616), Visariona (1616-1617) i Serafiona (1618) u Žitomisliću je prepisano više od deset važnih crkvenih knjiga, a godine 1618/1619. završen je ukrašeni manastirski pomenik, gdje se pominju svi srpski kraljevi, arhiepiskopi i igumani Žitomislića, kao i svi muški i ženski članovi porodice Hrabrena.

    Monasi manastira Žitomislića u XVII vijeku značajne su ličnosti, stižu do Svete Gore i postaju Hilandarski igumani. Kaluđeri se bore za očuvanje svog naroda i manastira od ratova, hajdučije, zuluma.

    Godine 1663. manastir je obnovio česmu (vjerovatno vodovod). 1675. godine proiguman Serafion je dao da dobar majstor uradi pozlaćeni duborez carskih dveri. Jeromonah Žitomislićki haxi-Jeremija poklonio je 1684.g. srebrenu petohljebnicu; a 1689.g. sakovan je u Sarajevu duborezni krst okovan srebrom, čuvan donedavno u manastiru. Mitropolit Dabrobosanski Visarion, iz Žitomislića, poklonio je 1691.g. srebrom i zlatom okovano štampano rusko Jevanđelje i 1699.g. nalonj duborezan i ukrašen intarzijom, iste godine vjernici braća Vitkovići darovali su srebrno kandilo ukrašeno predstavama Raspeća, Bogorodice i Sv. Đorđa. Mnogo je knjiga prepisano i ukrašeno u manastiru Žitomisliću. Oko crkve ima staro manastirsko groblje, sa starim vrijednim spomenicima. Godine 1890. jeromonah Hristifor Milutinović, kasnije iguman, iskopavao je grobove u Orlovcima (Crkvini) i tada otkrio "hram sa više oltara". U Žitomisliću su se školovali mnogi značajni Srbi, ne samo Hercegovci, u XVIII i XIX pa i u XX vijeku, iz njenog bratstva proizašli su brojni narodni duhovnici i arhipastiri ove i drugih eparhija Srpske Crkve. Godine 1858. ovdje je otvorena Pripravna duhovna škola, prva te vrste u Bosni i Hercegovini.

    -26. juna 1941.g. ustaše su pobile cijelo bratstvo manastira Žitomislića, njih osam, i bacile u Vidonjsku jamu na desnoj obali Neretve, a manastir je opustio, jer su krajem 1941. godine sve konake, osim jedne male zgrade, zapalili Hrvati i Nijemci, pošto su prethodno sve opljačkali, prije svega manastirsku riznicu, arhivu i biblioteku. Manastirska crkva je tada samo čudom Božijim ostala pošteđena. U nedjelju 3. februara 1991. Godine u Žitomisliću, u mermernu grobnicu iznad oltara prema istoku, svečano su sahranjene mošti Žitomislićkih novomučenika (izvađenih krajem 1990.g. iz jame Vidonja), uz sasluženje Srpskog Patrijarha Gospodina Pavla.

    zitomislic1Manastir Žitomislić je od Hrvata spaljen i srušen, polovinom juna 1992. godine, a potom je velikom količinom podmetnutog eksploziva miniran do temelja, zajedno sa konacima, čak je spaljen i miniran grob novomučenika Žitomislićkih monaha. Sestrinstvo sa igumanijom

    Evpraksijom i duhovnikom igumanom Jovanom (Nedićem) izbjeglo je iz manastira neku sedmicu prije uništenja manastira.

    U toku 2003. i 2005. godine obnovljena je crkva i stari konak i osveštani od strane Patrijarha Srpskog Gospodina Pavla maja mjeseca 2005. godine. Danas, sa arhimandritom Danilom (Pavlovićem), bratstvo manastira se stara da Svetinju manastira Žitomislić još više obnovi.

     

    zitomislic a

    zitomislic1 istocnik 1896zitomislic2 istocnik 1896

    "Bosansko-hercegovački istočnik" - 1896.

    zitomislic1 zora1897

    nastavak

    zitomislic2 zora1897

    nastavak

    zitomislic3 zora1897

    "Zora" - 1897.

     

     

    Design by Novica.info