Sarajevska regija , Romanija i Podrinje - Han Pijesak

Indeks članaka

grb Han Pijesak 2001

 Han Pijesak je gradsko naselje i sjedište opštine Han Pijesak koja se nalazi u istočnom dijelu Republike Srpske, BiH. Nalazi se na razvođu rijeka Stupčanice i Žepe. Prema preliminarnim podacima popisa stanovništva 2013. godine, u naseljenom mjestu Han Pijesak ukupno je popisano 2.018 lica.
Han Pijesak je okružen visovima: Velikim Žepom 1.537m, Javornikom 1.219m, Studenom Gorom 1.149m i Trešnjevcem 1.245m. Ovakav geografski položaj uslovio je zdravu planinsku klimu. Sam Han-Pijesak je na nadmorskoj visini od 1.180m što ga čini gradom (naseljem) sa najvećom nadmorskom visinom u RS. Bujne četinarske i listopadne šume doprinijele su da ovo mjesto postane poznata klimatska i vazdušna banja, jer po količini ozona zauzima jedno od najznačajnih mjesta u Evropi. Opština Han-Pijsak nalazi se na magistralnom putu koji ga povezuje sa centrima u Republici Srpskoj, Federaciji BiH i šire. Han-Pijesak zauzima površinu od 320 km². Ima 25 naselja i 6.346 stanovnika prema popisu iz 1991. godine. Trenutno je broj stanovnika nešto manji od navedenog, ali kada se završi proces povratka, koji je veoma intenziviran dostići će nivo utvrđen navedenim popisom. Opština Han-Pijesak spada u brdsko-planinska područja sa preko 1.000 metara nadmorske visine. Sela su mala, rasuta između planina Javora, Devetaka i Žepa i vrlo su rijetko naseljena. Ova opština po veličini i broju stanovnika spada u male opštine sa 19,8 stanovnika po jednom km².
Preko ovog prostora kreću se i sudaraju polarne i suptropske vazdušne mase. Klimatske odlike uslovljene su kako velikom nadmorskom visinom tako i geografskom širinom i kontinentalnošću. Najhladniji mjesec je januar sa srednjom temperaturom -4,5 °C i februar -3,7 °C, a najtopliji mjesec je jul sa 15,7 °C. Srednja godišnja temperatura veoma je niska i iznosi 6,5 °C. Što se tiče padavina zimski mjeseci su siromašniji od ljetnih. Srednja godišnja količina padavina na području Han-Pijeska iznosi oko 1.085-1.433mm³/m². Od ukupnog broja dana sa padavinama 30% otpada na snježne padavine a snijeg se zadržava preko 120 dana u godini. Broj vjetrovitih dana preovladava nad danima bez vjetra. Najzastupljeniji su sjeverac i južni vjetar. Najjači vjetrovi su u februaru i u aprilu, a vjetrovitost u velikoj mjeri umanjuje vlažnost vazduha. Srednja godišnja oblačnost je 5.9 desetina, najoblačniji mjesec je decembar sa 7.4 desetina. Gledano u cjelini klima je subplaninska, odlikuje se dugim i snježnim zimama i kratkim ljetima i kratkim vegetacionim periodima. Karakteristično je da je jesen toplija od proljeća.
Na starom karavanskom putu putu od Sarajeva koji je vodio preko Romanije bilo je na svakih desetak kilometara po jedan han za odmor, konak i svratište putnika, vojnih i trgovačkih karavana. Jedan od ovih hanova bio je i Han-Pijesak, oko koga se dosta kasnije formira istoimeno naselje. Evlija Čelebija 1664. godine na putu od Sarajeva prema Zvorniku pominje na hanpjesačkom prostoru nekoliko hanova oko kojih se kasnije formiraju manja ili veća naselja(Han-Pijesak, Han-Pogled, Han-Mačkovac, Han-Hanić). Ova naselja bila su najveća i najznačajnija. Područje Han-Pijeska se nalazilo na raskrsnici puta koji ga je povezivao sa Srebrenicom i dolinom Drine, drugi kraj ove raskrsnice vodio je ka Vlasenici i Zvorniku, a treći je vodio prema Sokocu, i preko Romanije ka Sarajevu. Han-Pogled je imao strategijski značaj u vrijeme opšte nesigurnosti putnika za vrijeme vladavine Turaka, izloženih napadima odmetnika. Od ovog hana se širi pogled preko Birča, prema Majevici, Drini i Srbiji, te je zbog toga dobio ime Pogled.
Prema vjerovanju Han-Pijesak je dobio ime po stalnim žalbama majstora graditelja hana - da im je loš pijesak za zidanje. Drugih podataka u vezi sa imenom ovog naselja nema. Vremenom se na relativno širokom prostoru između Sokoca i Vlasenice ukazala potreba za administrativnim središtem koje bi obuhvatalo sela kojima su okolna naselja gradskog tipa bila relativno daleka. Dolaskom Austrougarske izgrađena je i željeznička pruga prema Zavidovićima, a zatim i drum duž starog karavanskog puta. Ovo je uvećalo značaj Han-Pijeska pa se postepeno oko nekadašnjeg hana počelo formirati i naselje radnika-drvosječa koje se prvi put pominje 1895. godine. Do Prvog svjetskog rata ovde takoreći nije ni bilo naselja sem hana i nekoliko šumskih baraka na raskrsnici puta Sarajevo-Zvornik. Po završetku rata Han-Pijesak okuplja i oko sebe privlači sela koja su do tada bila orijentisana ka okolnim naseljima gradskog tipa.
Srpske trupe zauzele su Han Pijesak 28. septembra 1914. Godine.
Okosnicu privrede Han-Pijeska Čine: JP Šumarstvo „Srpske šume“ Republike Srpske-Sokolac, ŠG „Visočnik“ Han-Pijesak u čijem sastavu egzistira i RJ „Poljoprivreda“ buduće AD „Planina“ Han-Pijesak
Drvnoprerađivački kapaciteti su u okviru AD „Planinsko"Han-Pijesak, gdje se vrši primarna i finalna prerada drveta, a u njegovomm sastavu su još i Transport i Ugostiteljstvo.
ŠG „Visočnik“ Han-Pijesak je u sastavu javnog preduzeća šumarstva „Srpske šume“ Republike Srpske-Sokolac. Ovo šumsko gazdinstvo raspolaže kompleksom od 20.000 hektara visokoekonomske šume. Godišnji sječivi etat ovog pravnog subjekta je 110.000m³ čamovog i bukovog drvnog sortimenta.
U okviru šumskog gazdinstva „Visočnik“ Han-Pijesak egzistira i RJ „Lov i ribolov“. Naročito se posvećuje pažnja ovoj privrednoj grani jer postoje idealni uslovi da se na površini od 32.450 hektara uspješno gazduje sa bogatim fondom divljači. U lovištu se nalaze: medvjedi, divlje svinje, zečevi, srne, a od pernate divljači koka lještarka.
Čisti vodeni tokovi bogati su potočnom i kalifornijskom pastrmkom, što omogućava razvoj ribolova. Razvijanju ove privredne grane doprinosi idealna nadmorska visina koja se kreće od 762m do 1537m.
Radna jedinica „Poljoprivreda“ je u sastavu ŠG „Visočnik“ Han-Pijesak od 1998. godine. U ovoj radnoj jedinici u toku je transformacija državnog kapitala u akcionarsko društvo AD „Planina“ Han-Pijesak i jedno je od najvećih poljoprivrednih dobara prema raspoloživim kapacitetima koji iznose 2.385 hektara od čega je:
Oranice 370 hektara ili 15,5%
Prirodne livade 360 hektara ili 15%
Pašnjaci 1655 hektara ili 69,5%
Sve ovo pogoduje razvoju priplodne stoke (ovce i goveda)
Ratarska proizvodnja je orijentisana na proizvodnju kabaste stočne hrane (sijeno, silaža, ispaša), potrebne za ishranu raspoloživog stočnog fonda. Stočarska proizvodnja je osnovna privredna djelatnost ovog subjekta i zastupljena je kroz ovčarstvo, govedarstvo i konjarstvo.
Sadašnje matično stado ovaca iznosi 1.100 grla ovaca, 305 grla krava i konja 25 grla. Matično stado ovaca sačinjavaju TROPASMINSKI KRIŽANCI; ROMANOVSKA; I ILE-DE-FRANCE pasmine.
Pošto područje opštine Han-Pijeska nema niti jednog prirodnog činioca koji bi ograničavao njegov turistički prostor, ovaj kontinentalni dio omogućava razvoj više vrsta turističkog privređivanja. Ovo je područje morfološki i klimatski pogodno za zimski turizam i zimske sportove, dok planine predstavljaju najsnažnije obilježje turističke ponude prostora. Osnovne preduslove za razvoj boravišnog i vikend turizma daju prirodne ljepote, klima, lov i ribolov, kulturnoistorijske vrijednosti, razvoj planinskog i zimskog turizma. Od velikog značaja za razvoj stacionarnog turizma ima razvoj specifičnog zdravstveno-klimatskog turizma- vazdušna banja.
Govedarska proizvodnja u ovom pravnom subjektu je zastupljena kroz uzgoj HEREFORD čistokrvne pasmine. Pomenuta pasmina isključivo se koristi za proizvodnju mesa. Dojni period kod teladi traje 6 mjeseci. Ženski podmladak se ostavlja za obnavljanje matičnog stada, a minus varijante se prodaju u kategoriji teladi i junadi. Hereford je engleska pasmina nazvana po istoimenoj grofoviji u Engleskoj. Crvene boje sa bijelom prugom od grebena preko glave, bijela đerdana, donjeg dijela trupa. Gojaznost joj je odlična. Krave su teške 500-600kg, a bikovi 700-1000kg. kvalitet mesa je odličan. Randman iznosi 60-70%.
Što se tiče privatnog sektora on je u ekspanziji i svakoga dana je sve jači i moćniji. Osnivaju se nova preduzeća i radnje i osjetno se povećava broj zaposlenih u privatnom sektoru, tako da privatna inicijativa i privatizacija državnih preduzeća predstavlja perspektivu razvoja opštine.
Turizam
Narodna Osnovna škola u Han-Pijesku otvorena je 1908. godine na inicijativu Srpskog prosvjetnog društva u Sarajevu. To je bila prva škola na Romaniji. Počela je sa radom sa 45 učenika i prvi učitelji su bili Stjepan Krstić i Krsto Savić. Škola nije radila za vrijeme Prvog i Drugog svjetskog rata. 1943. godine škola je zapaljena. Škola danas ima 389 učenika raspoređenih u 18 odjeljenja, nastavu izvodi 24 nastavnika a ukupno je zaposleno 35 radnika. U toku poslednjeg rata škola je ostvarila saradnju sa Grčkom i atinskom opštinom Vule. Ova saradnja se i danas održava. Srednja škola u Han-Pijesku počela je sa radom 1964. godine kao gimnazija „Svetozar Kosorić“. Danas u školi postoje gimnazija, šumarska i saobraćajna škola. Narodna biblioteka u Han-Pijesku postoji od 1950. godine. Prošla je dug put u svom razvoju. Baštini tradiciju Narodne čitaonice i knjižnice, Opštenarodne biblioteke i Narodnog univerziteta. Biblioteka ima veoma zanimljivu prošlost, i odigrala je značajnu ulogu u obrazovanju, vaspitanju i kulturnom životu svih njenih korisnika i šire društvene zajednice. Centar za kulturu i sport „Pogled“ Han-Pijesak osnovan je aprila mjeseca 2001. godine. Centar raspolaže sa dva objekta izuzetne vrijednosti- kino dvoranom prilagođenom potrebama male scene, kapaciteta 250 mjesta i sportskom dvoranom prilagođenom za takmičenja u malim sportovima.
Vikipedija

   

 han pijesak1  han pijesak
 nekad
 han pijesak3  Han Pijesak
 sad