Sarajevska regija , Romanija i Podrinje - Vlasenica

Indeks članaka

Vlasenica.grb

Opština Vlasenica nalazi se u istočnom dijelu Bosne i Hercegovine. Pripada sarajevsko-zvorničkoj regiji, a geografski srednjem Podrinju, zalazeći i u oblast koja se zove Birač. Prostire se na 234 kvadratna kilometra, a to je 0,93 odsto površine Republike Srpske, odnosno 0,46 odsto teritorije Bosne i Hercegovine. Do 1995. opština je bila znatno veća - prostirala se na 532 kvadratna kilometra, ali su, poslije Dejtonskog sporazuma, izdvojena 54 naseljena mjesta i od njih formirana opština Milići. U vlaseničkoj opštini ostalo je 38 naselja organizovanih u 12 mjesnih zajednica - Vlasenica, Grabovica, Mišari, Cikote, Donji Zalukovik, Simići, Piskavice, Gornji Zalukovik, Bakići, Gradine, Cerska i Šadići.

 Na području opštine, magistralni put Beograd- Zvornik-Sarajevo račva se u dva pravca - ka jugu, preko Han Pijeska i Sokoca za Sarajevo i, zapadnije, preko Kladnja za Tuzlu i, takođe, za Sarajevo. Centar opštine udaljen je od Beograda 220, od Novog Sada 210, od Sarajeva 100, Banjaluke 240, od Zvornika 45, od Tuzle 70, a od autoputa Beograd-Zagreb 120 kilometara.
 Sjedište opštine – grad Vlasenica svojevremeno je pripadalo srednjovjekovnoj župi Birač koja se, u spisima sačuvanim u dubrovačkom arhivu, pominje 1244 godine, a pouzdano se zna da naselje Vlasenica postoji već od sredine XV vijeka, ali pod imenom Birač koje će zadržati do kraja XVIII stoljeća. Pretpostavlja se da je sadašnje ime grad dobio po travi vlasulji rasprostranjenoj u okolini. No, postoji i druga verzija, to jest da je ime nastalo po prvim stanovnicima - Vlasima.
 U neposrednom susjedstvu su opštine Han Pijesak, Milići, Šekovići, Zvornik i Kladanj.

Istorija

Vlasenica nekadaPrema pisanim izvorima, vlaseničkim prostorima prolazio je nekada rimski put Raguža - Sirmijum, to jest Dubrovnik - Sremska Mitrovica, a brojne nekropole, stećci, ostaci starih gradova, srednjovjekovnih puteva - materijalni su dokazi o naseljenosti ovog kraja u prošlosti.

 Lokaliteti pod nazivom "Crkvina" nalaze se u selima Vukšići i Gornji Zalukovik. Na desnoj obali Drinjače u Cikotama, na omanjem visu Rudištu, tragovi su starog rudarskog naselja, a nedaleko od tog mjesta, na Varošištu i Haništu - ostaci starih naselja. U vrijeme srednjovjekovne bosanske samostalnosti, kada je područje Vlasenice pripadalo župi Birač, čitav kraj bio je, uglavnom, u posjedu feudalnih porodica Pavlovića, Diničića, Zlatonosovića i Orlovića koji su u blizini današlje Vlasenice imali svoja utvrđenja i zamkove. Ostaci srednjovjekovnih utvrđenih gradova Komića i Podgradca (Veledina) nalaze se u Gornjem Zalukoviku i kod Tišče.

 Pod vlast Otomanske imperije, kao i ostali dijelovi Bosne, ovaj kraj je potpao sredinom XV vijeka kada današnja Vlasenica postaje veće naselje u kadiluku Knežina, a 1765. godine, kao važna raskrsnica, i sjedište ovog kadiluka. No, u to vrijeme kraj je bio rijetko naseljen čemu su doprinosila i česta haranja kuge.

 Septembra 1878. u Vlasenicu je ušla austrougarska vojska. Godinu dana kasnije, rekonstruisan je makadamski put Sarajevo - Sokolac - Han Pijesak - Vlasenica - Zvornik, a zatim su izgrađeni rezervoar za vodu i cjevovod od trešnjevog drveta, te postavljene česme. Pomenuti cjevovod zamijeljen je tek 1953. godine.
 Na osnovu zakona o crkvenoj i školskoj autonomiji iz 1905. godine, dobijeno je pravo na otvaranje škola i upotrebu ćiriličnog pisma, a ostao je podatak da je nešto kasnije - 1912. grad Vlasenica imao 1.962 stanovnika.
 U I svjetskom ratu, mnogo je ljudi iz ovog kraja mobilisano u austrougarsku vojsku. U okolini Vlasenice vođene su žestoke bitke između srpske i austrougarske vojske, a najveća od ljih 28. septembra 1914. u Kraljevoj gori posle koje se znatan broj ljudi priključio srpskoj vojsci. NJih osamdesetak učestvovalo je kasnije u proboju solunskog fronta i završnim operacijama protiv austrougarskog okupatora.
 Između dva svjetska rata, vlasenički kraj tavori u nemaštini. Haraju tifus, dizenterija i tuberkuloza. No, počilje da se formira građanski sloj čiju okosnicu čine zanatlije i trgovci, a značajnu ulogu u privrednom životu ima i Srpska banka osnovana 1930. godine. Vlasenica dobija i prvu bolnicu kojom je rukovodio doktor Bogdan Čabak.
 U II svjetskom ratu, Vlasenica je, kao i čitava Bosna, u sastavu Pavelićeve Nezavisne Države Hrvatske koja je I ovdje trag o svom postojalju ostavila mnogobrojnim zločinima. Na raskršću puteva, Vlasenica je više od 50 puta prelazila iz ruke u ruku zaraćenih strana.
 Poslije II svjetskog rata ostvaren je do tada nezapamćen privredni i društveni razvoj. Vremenom su nastala uspješna preduzeća - "Birač", fabrika "10. avgust", najveći izvoznik u sastavu "Šipada", rudnik "Boksit" koji je u jednom periodu imao tri i po hiljade zaposlenih, "Elastik", pozamanterijska firma, najjača tog tipa u tadašljoj Jugoslaviji, sa preko 800 zaposlenih, uglavnom žena, "Alpro", fabrika za preradu aluminijuma...
 Kraj sedamdesetih i početak osamdesetih godina prošlog vijeka period je procvata Vlasenice. Pored privrednih objekata izgrađeni su i mnogi značajni objekti društvenog standarda - dom kulture, pošta, robna kuća, savremena trafo-stanica, pekara. U to vrijeme, u Vlasenici nije bilo firme koja je poslovala sa gubitkom.
 Ratna dejstva u Bosni krajem prošlog vijeka nanijela su i Vlasenici teške ljudske i materijalne gubitke i vratile je više decenija unazad.

Prema popisu iz 1991. godine, opština Vlasenica imala je 33.780. stanovnika. Posle ratnih stradanja i  smanjenja teritorije do koga je došlo formiranjem posebne opštine Milići, broj stanovnika danas je znatno manji. Prema procjenama Zavoda za statistiku Republike Srpske, u vlaseničkoj opštini bilo je 2004. godine 20.437 žitelja, a njihov broj je i danas teško pouzdano utvrditi s obzirom na stalne fluktuacije i migracije raseljenih lica i povratnika. U Republici Srpskoj, naime, živi oko 420 hiljada izbeglica, što je gotovo trećina stanovništva, a stanje u opštini Vlasenica je još teže. Nepovoljni su i demografski trendovi - više je umrlih nego novorođenih.

U opštini je registrovano 1.714 zaposlenih i 1.497 nezaposlenih, uz još oko 800 prividno zaposlenih, to jest radnika koji ne primaju zarade i ne koriste ostala prava iz radnog odnosa. I tu je stanje znatno nepovoljnije nego u Republici Srpskoj i Bosni i Hercegovini.

U opštini postoji 48 malih i srednjih preduzeća od kojih je 13 akcionarskih društava, a 35 su društva ograničene odgovornosti. Veći dio akcionarskih društava je u procesu stečaja ili likvidacije. Stanje u zanatsko-preduzimač koj djelatnosti nešto je povoljnije, a privatni sektor, u kome je zaposleno 336 lica, u znaku je usitnjenosti, nepovezanosti i malog broja proizvodnih djelatnosti.

Kao pozitivni primjeri u privrednoj djelatnosti izdvajaju se "Alpro", firma za preradu aluminijuma, i Ski centar "Igrišta".

Turistička organizacija opštine Vlasenica

turorgVL

vlasenica

pdfMirko Barjaktarović - Vlasenica

crkvaVLASENICA1crkvaVLASENICA2crkvaVLASENICA3crkvaVLASENICA4crkvaVLASENICA5crkvaVLASENICA6crkvaVLASENICA7

             "Istočnik"1898